Bu haber kez okundu.

Çocukların Yarısı Maddi Yoksunluk İçinde

Seyfettin Gürsel*, Gökçe Uysal ve Mine Durmaz 
Araştırma Notu 15/180

Avrupa Birliği standartlarına göre 2013 yılında Türkiye’de 0-15 yaş arasındaki çocukların yarısı, yani yaklaşık 10 milyon çocuk şiddetli maddi yoksunluk içindedir. Türkiye’deki çocuklar arasında şiddetli maddi yoksunluk sadece Kuzey Avrupa’daki gelişmiş ülkelerden değil, ayrıca kişi başına geliri düşük Bulgaristan, Romanya gibi ülkelerden ve yıllardır şiddetli bir ekonomik krizin ortasında yer alan Yunanistan’dan bile daha yüksektir. Şiddetli maddi yoksunluk içinde olan çocukların oranı Türkiye’nin batı bölgelerinde yüzde 30-40 civarında iken, doğu bölgelerinde bu oran yüzde 60-70’lere çıkmaktadır. Şiddetli çocuk yoksunluğunun en yaygın olduğu bölge Güney Doğu Anadolu bölgesidir ve bu bölgede her dört çocuktan üçü şiddetli maddi yoksunluk içerisindedir. Türkiye’de çocukların yarısının şiddetli maddi yoksunluk içinde yaşamasının altında birkaç alt kalemdeki yoksunluk ön plana çıkmaktadır. Her 5 çocuktan 4’ü tatil yapamazken, çocukların yarısı haftada en az 3 gün et, tavuk, balık gibi protein içeren gıdalarla beslenememektedir.  Türkiye'nin politika gündeminde doğurganlığı artırmayı hedefleyen politikaların mevcut çocukların durumunu iyileştirmeyi dikkate almadan tasarlanması bu politikalar neticesinde doğacak çocukların gelecekleri açısından da ümitsizlik vermektedir.

Avrupa’da en şiddetli maddi yoksunluk Türkiye’de 

Yetişkin yoksulluğu geçici olabilen bir durumken çocuk yoksulluğu genelde ömür boyu süren ve sonraki nesillere aktarılan bir yoksulluktur. Bu bağlamda, her ülkenin çocuk yoksulluğunu tanımlaması, tanıması ve kararlılıkla çocuk yoksulluğuna karşı savaşması önemlidir. 

Çocuk yoksulluğu çok boyutlu bir durumdur ve dolayısıyla birçok farklı ölçütü bulunmaktadır. Bu araştırma notunda yoksulluk ölçütlerinden biri olan Avrupa Birliği İstatistik Ofisi'nin  (Eurostat) tanımladığı şiddetli maddi yoksunluk ölçütü kullanılmıştır. Şiddetli maddi yoksunluk bireylerin hayatlarına düzgün bir şekilde devam edebilmeleri için gerekli olan çeşitli ihtiyaçların zorunluluktan yerine getirilememesi olarak tanımlanabilir. Avrupa Birliği İstatistik Ofisi'nin bu ölçütüne göre  (1) kira ve faturaların ödenmesi, (2) evin ısınma ihtiyacının yeterince karşılanması, (3) beklenmedik harcamaların karşılanması, (4) her iki günde bir et, balık ya da protein eşdeğer gıdalarının tüketilmesi, (5) evden uzakta bir haftalık tatil masrafının karşılanması, (6) bir arabaya, (7) bir çamaşır makinesine, (8) bir renkli televizyona ve (9) bir telefona sahip olunması (cep telefonu da dahil), olarak belirlenen dokuz kriterlerden dördünü yerine getiremeyen hanelerde yaşan bireyler şiddetli maddi yoksunluk içerisinde kabul edilmektedir.

Şekil 1'de birçok ülkede 0 ila 15 yaş arasındaki çocukların şiddetli maddi yoksunluk oranları verilmektedir. 2013 verilerine göre Türkiye'de yaklaşık iki çocuktan biri Avrupa standartlarına göre şiddetli maddi yoksunluk içerisindedir. Bu çerçevede Türkiye’de yaşayan çocukların maddi yoksunluk oranları diğer ülkelerle kıyaslandığında Türkiye'deki oranın diğer Avrupa ülkelerinden çok daha yüksek olduğu göze çarpmaktadır. İskandinav ülkelerinde şiddetli maddi yoksunluk oranları yüzde 2’nin altına düşmektedir. Diğer gelişmiş Almanya, Fransa ve Belçika gibi ülkelerde ise yüzde 5 civarındadır. 

Şekil 1 :  0-15 Yaş grubundaki çocukların şiddetli maddi yoksunluk oranları (%), 2013 

Kaynak: Eurostat; 2013 Gelir ve Yaşam Koşulları Anketi mikro veri seti; Betam 

Eurostat verileri sadece gelişmiş ülkeleri değil, Avrupa Birliği’ne yeni üye olan Bulgaristan, Romanya ve Hırvatistan gibi kişi başına gelirlerin düşük olduğu ülkeleri de içermektedir. Türkiye’de yaşayan çocuklar arasında şiddetli maddi yoksunluk bütün Doğu Avrupa ülkelerinden de daha ciddi bir boyuttadır. Yıllardır şiddetli bir ekonomik krizin ortasında yer alan Yunanistan’da bile şiddetli çocuk yoksunluğu yüzde 23,4’tür. Türkiye Avrupa’da çocukların en şiddetli bir şekilde maddi yoksunluk çektikleri ülkelerin başında gelmektedir. 

En büyük yoksunluk tatil 

Şiddetli maddi yoksunluk tanımındaki alt kalemlerin dökümü Tablo 1'de verilmektedir. Verilerle Türkiye geneli için oluşturulan tabloda şiddetli maddi yoksunluğu oluşturan ihtiyaçların karşılanma oranları verilmektedir. Türkiye’de çocukların yarısının şiddetli maddi yoksunluk içinde yaşamasının arkasında birkaç alt kalemdeki yoksunlukların ön plana çıktığı görülmektedir. Çocukların yüzde 82,5’i bir haftalık tatile çıkamayan hanelerde yaşamaktadır. Diğer önemli kalemler otomobil, beslenme ve beklenmeyen harcamalardır. Çocukların yüzde 55,9’unun yaşadığı hanelerde otomobil yoktur. Beklenmeyen 410 TL’lik bir harcamayı karşılayamayacağını söyleyen hanelerde yaşayan çocuk oranı yüzde 54’tür. Çocukların yaklaşık yarısı haftada en az 3 gün et, tavuk, balık gibi protein içeren gıdalarla beslenememektedir. 

 Tablo 1: :  Alt kalemlere göre bölgesel şiddetli çocuk maddi yoksunluğu (2013)

 

2013

 

Yoksun çocuk sayısı (bin kişi) 

Yoksun çocukların oranı (%)

Şiddetli maddi yoksun 

10.033

49,8

Isınma

6.880

34,1

Beklenmeyen harcamalar

10.892

54,0

Beslenme

10.339

51,3

Tatil

16.638

82,5

Televizyon

91

0,5

Çamaşır Makinesi

685

3,4

Otomobil

11.277

55,9

Telefon

49

0,2

Kira ve faturalar 

9.828

48,7

Kaynak: TUİK 2013 Gelir ve Yaşam Koşulları Anketi mikro veri seti; Betam 

Bölgelere göre şiddetli maddi yoksunluk oranları 

Şekil 2 ve Tablo 2’de şiddetli maddi yoksunluk olarak ölçülen çocuk yoksulluğu bölgeler ayrımında verilmektedir. Genel bir bakışla Türkiye'nin doğusuna gidildikçe şiddetli maddi çocuk yoksunluğunun arttığını görmek mümkündür. Tablo 2'deki verilere göre 2013 yılında Türkiye'de yaklaşık 10 milyon çocuk şiddetli maddi yoksundur ve bu 10 milyon çocuğunun büyük bir çoğunluğu (yüzde 37, yaklaşık 3 milyon 370 bin) doğu bölgelerindedir (Orta Doğu, Kuzey Doğu ve Güney Doğu Anadolu).  Şiddetli maddi yoksun çocukların payının 7 bölgede yüzde 49,8 olan Türkiye ortalamasının altında iken, Akdeniz, Orta Doğu Anadolu, Kuzey Doğu Anadolu ve Güney Doğu Anadolu bölgelerinde Türkiye ortalamasının üzerindedir (Şekil 2). Çocuk maddi yoksunluğu en yaygın Kuzey Doğu ve Güney Doğu Anadolu bölgesinde görülmektedir ve bu bölgelerde yoksun çocukların oranı sırasıyla yüzde 69,3 ve yüzde 74,7'dir. Diğer bir deyişle, Güney Doğu Anadolu bölgesinde her dört çocuktan üçü şiddetli maddi yoksunluk içerisindedir. Bunun yanı sıra şiddetli çocuk yoksunluğunun en az olduğu Batı Marmara bölgesiyle en yüksek olduğu Güney Doğu Anadolu bölgesi arasındaki fark oldukça fazladır. Batı Marmara'da 213 bin çocuk şiddetli maddi yoksun iken, Güney Doğu Anadolu bölgesinde bu rakam 2 milyon 390 bin civarındadır (Tablo 2). 

Şekil 2: Bölgelere göre çocukların şiddetli maddi yoksunluğu (%, 2013)

 

Kaynak: TUİK 2013 Gelir ve Yaşam Koşulları mikro veri seti; Betam 

 Tablo 2: Bölgelere göre şiddetli yoksun çocuklar(2013)

Bölgeler 

Şiddetli Maddi Yoksun Çocuk Sayısı (bin kişi) 

Toplam Çocuk Sayısı (bin kişi) 

Yoksun çocukların oranı (%)

TR2- Batı Marmara 

213

655

32.6

TR3-Ege

795

2219

35.8

TR4-Doğu Marmara 

643

1694

37.9

TR8-Batı Karadeniz

411

1063

38.6

TR5-Batı Anadolu

739

1829

40.4

TR9-Doğu Karadeniz

231

564

40.9

TR1- İstanbul

1345

3139

42.9

TR7-Orta Anadolu

524

1074

48.8

TR6-Akdeniz

1463

2739

53.4

TRB-Orta Doğu Anadolu

761

1240

61.4

TRA- Kuzey Doğu Anadolu

518

748

69.3

TRC- Güney Doğu Anadolu 

2390

3201

74.7

Türkiye 

10033

20164

49.8

 Kaynak: TUİK 2013 Gelir ve Yaşam Koşulları mikro veri seti; Betam 

 

Sonuç

Veriler Türkiye'deki çocukların yarısının Avrupa Birliği kıstaslarına göre şiddetli maddi yoksunluk içinde yaşadığını göstermektedir. Türkiye bu açıdan sadece Avrupa'daki gelişmiş ülkelerin değil aynı zamanda kişi başına düşen gelir açısından düşük olan ülkelerin de gerisindedir. Türkiye'nin politika gündeminde son günlerde doğurganlığı artırmayı hedefleyen politikalar göze çarpmaktadır. Türkiye'nin kalkınması için doğurganlığın artmasını elzem gören bu politikaların mevcut çocukların durumunu dikkate almadan tasarlanması bu politikalar neticesinde doğacak çocukların gelecekleri açısından da ümitsizlik vermektedir. İşe yaradığı takdirde doğurganlığı artırıcı politikalar gelir seviyesi daha düşük kesimlerde etkisini gösterir. Çocukları halihazırda şiddetli maddi yoksunluk içerisinde büyüyen hanelerin yeni doğacak çocuklarının, yoksullukla mücadele politikalarıyla desteklenmedikleri takdirde, olumsuz koşullarda büyümesi kaçınılmazdır. 

 

egitimajansi.com

BU HABERLER DE İLGİNİZİ ÇEKEBİLİR

Dikkat!

Yorum yapabilmek için üye girşi yapmanız gerekmektedir. Üye değilseniz hemen üye olun.

Üye Girişi Üye Ol

öğretmen, eğitim, haber, meb, kamu, e okul, öğretmenler, sendika, psikoloji, sağlık, ekonomi, kamuhaber, meb haber, öğretmen haber, eğitim haberleri, öğretmen sorunları, eğitim psikolojisi, milli eğitim, kamu haber