Öğretmen Diyarı

Türk Eğitim Tarihinde KIRIM ve Kırımlı Eğitimci Gaspıralı İsmail

 

Ukrayna ve Kırım’da yaşanan olaylar bugünlerde Dünya gündemine oturdu. Kırım’ın yüzlerce yıllık tarihinin Türk hakimiyetinde olması, 1944 yılına kadar demografik yapısının çoğunluğunun, bugün ise nüfusun yaklaşık %20’sinin Türk olması ve Ülkemizde de Kırım kökenli önemli sayıda yurttaşımızın bulunması nedeniyle buradaki olaylar ülkemizi yakından ilgilendirmektedir. Bizim için Kırım; tarihi, siyasi, ekonomik açıdan önemli olduğu kadar eğitim ve düşünce tarihimiz açısından da oldukça önemlidir.

 

Kırım Türklerini milli şuurla donatmak için bilimsel ve etkili bir eğitim anlayışını hakim kılmak adına Kırımlı eğitimci İsmail Gaspıralı’nın verdiği mücadele takdire şayandır.

 

İsmail Gaspıralı; 1851′de Kırım’ın Başşehri Bahçesaray’da  dünyaya gelmiştir. O tarihte Rus işgali altında bulunan Kırım’da  Ruslar, çoğunluğu elinde bulunduran Türklere karşı yoğun bir asimilasyon faaliyetine girişmişler, Türkleri göçe zorlamak için her türlü baskıyı uygulamışlardır. İşgal ettikleri; Orta Asya, Ural dağlarından sibirya’ya ve Bering boğazına kadar uzanan geniş Türk coğrafyasında da aynı baskı ve zulmü yüzyıllarca sürmüşlerdir. Gaspıralı İsmail daha küçük yaşlardayken Kırım Savaşı çıkmış; çocukluk ve ilk gençlik yılları bu baskı altında geçmiştir. Bu baskı ve zulüm karşısında yılmamış ve büyük bir mücadeleye girişmiştir. Genç yaşta  Bahçesaray Belediye Başkam seçilir. Belediye başkanı olarak ilk önce Türkçe gazete çıkarmak için kolları sıvar. İşgalci Ruslar hemen bu girişimi engeller.  Bu durum karşısında yılmayan Gaspıralı İsmail “Rusya Müslümanları” adlı makaleler yayımlamaya başlar. Bir müddet sonra  “Tercüman-ı Ahvâl-i Zaman” adlı Türkçe gazeteyi çıkarmasına müsaade edilir.  Bu girişiminde başarılı olduktan sonra Türkçe eğitim konusundaki mücadelesi başlar.  ‘’Usul-i Cedid’’ adını verdiği eğitim anlayışı ile sadece Kırımda değil bütün esir Türk yurtlarında büyük bir okuma yazma seferberliği başlatır. Bizzat kendisinin öğretmenlik yaptığı binlerce Türkçe eğitim veren kurslar açar. Bu kurslarda kız çocuklarının eğitimine özel bir önem  verilmiştir. Bu kurslara ilave olarak  “Cemiyet-i Hayriye” adlı dernekler kurarak yoksul çocukların eğitimine yönelik derneklerde kurar.

 

Gaspıralı İsmail Türkçenin sadeleşmesi, Türkçeyi Rusça ve diğer dillerin boyunduruğundan kurtarmak, Türk yurtlarında dil birliğini sağlamaya yönelik yoğun bir çaba göstermiştir. Eğitim ve dil üzerinde yaptığı çalışmaları memleketi Kırım’ın dışarısındaki tüm Türk yurtlarında da yaygınlaştırmaya çalışmış bu çabasında da büyük oranda başarılı olmuştur.

 

Gaspıralı İsmail’in bu gayretini boşa çıkarmak için Ruslar Türkçeyi yozlaştırmak için her yola başvurmuşlardır.

 

Gaspıralı, İsmail Türklerin dilde, düşüncede, tasada kıvançta ve hayatın her aşamasında milli bir ruh içerisinde birlikteliklerini sağlamak gayesiyle dalga dalga tüm Türk illerine yaydığı “Dilde, fikirde, işte birlik“. İdeali 11 Eylül 1914′te Bahçesaray’da  vefatından günümüze kadar Türkler üzerinde derin etkisi olan bir ideal olmuştur.

 

Türk eğitim ve düşünce tarihinde böylesine derin izler bırakan değerli bir eğitimcimizin; Gaspıralı İsmail’in memleketi, bin yıllık Türk yurdu Kırım stratejik özellikleri nedeniyle bugün derin hesapların odağında yer almaktadır. Kırımın gerçek sahibi; Kırım Türklerinin razı olmayacakları bir formüle asla müsaade edilmemelidir.

Ergül SIRKINTI

EKSEN EĞİTİM-SEN

Eğitimci Kamu Çalışanları Sendikası

 

Kayseri İl Temsilcisi

Dikkat!

Yorum yapabilmek için üye girşi yapmanız gerekmektedir. Üye değilseniz hemen üye olun.

Üye Girişi Üye Ol