Bu haber kez okundu.

Erken Ergenlik Nedir? Nasıl Etkiliyor?

Modern Hayatın Yeni Sorunu: Erken Ergenlik

Pek çok ailenin mücadele ettiği ve özellikle kız çocuklarda daha sık rastlanan erken ergenlik, kısa boylu kalma ve psikolojik problemler gibi sorunlara neden oluyor.

İlk keşfedildiği yıllarda çok önemsenmeyen ‘erken ergenlik’ şimdilerde modern çağın en büyük problemlerinden. Kadın Doğum Uzmanı Op. Dr. Evrim Aksoy erken ergenlik hakkında merak ettiklerimizi anlatıyor..

Ergenlik, çocukluktan erişkinliğe adım atılan dönemdir. Çocuğun fizyolojik, psikolojik ve sosyal açıdan bir dizi değişimlerin yaşadığı zamansal bir süreçtir. Hepsinden önemlisi bu dönemin sonunda üreme yeteneği kazanılmış olur. Ergenlik yaşı normalde kız çocuklarında 8-13, erkek çocuklarında ise 9-14 yaş arasıdır. Eğer ergenliğe ait belirtiler kızlarda 8, erkeklerde ise 9 yaşından önce görülüyorsa çocuk erken ergenliğe girmiş demektir. Normalde ergenliğin kızlardaki ilk belirtisi meme dokusunun büyümesidir. Bunu takiben genital bölge ve koltuk altı tüylenmesi görülür. Nihayetinde ilk adet kanamasının başlamasıyla da tamamlanmaya doğru gider. Erkeklerde ise ilk belirti testislerin büyümesidir. Daha sonra bunu penis büyümesi, genital bölge ve koltuk altı tüylenmesi, seste kalınlaşma, vücut kas kitlesinin artışı ve erişkin görünüme ulaşılması izler. Tüm belirtilerin biri veya birden fazlasının kızlarda 8, erkeklerde 9 yaşından önce ortaya çıkması erken ergenlik problemine işaret eder.ergenlik1

Erken ergenlik teşhisi nasıl konur?

Kızların göğüslerinin erken yaşta büyümesine erken telarş, erken yaşta tüylenme görülmesine de erken pubarş deniyor. Yani göğüs büyümesi ya da tüylenme gibi gelişmeler çocuğunuzun illa ki ergenliğe giriyor olduğuna kanıt değil. Ama siz yine de çocuğunuzda ergenlik belirtileri görüyorsanız onu bir doktora götürmelisiniz.

Erken ergenliğin iki türü var. Doktorunuz da öncelikle bunu belirlemek için bazı testler yapacaktır. Erken ergenliğin sık görülen türü normal ergenliğe benzer. Eğer çocuğunuz bu tür bir erken ergenlik yaşıyorsa çeşitli hastalıklar buna neden olmuş olabilir. Diğer türüyse çok nadir. Sadece hormonlar ergenlik belirtisi veriyor ama aynı değişim beyinde olmuyor. Bu nedenle buna bölgesel ergenlik diyebiliriz. Testis ya da yumurtalıklarda oluşan tümör gibi sorunlar bu tür bir erken ergenliğe neden olabilir.

Doktor erken ergenlik teşhisi koyabilmek için öncelikle çocuğunuzu muayene edecektir. Daha sonra size ailenizde erken ergenlik yaşayanlar olup olmadığını soracaktır. Ardından onun hormon seviyelerini belirlemek için kan testi yapacaktır. Bunun yanında kemiklerin gelişimini incelemek için röntgen de çekilebilir. Ayrıca erken ergenlik bazen sağlıkla ilgili sorunlar yüzünden olduğu için beyin MR’ı da çekilerek beyinde herhangi bir sorun olup olmadığına bakılabilir. Kızlarda yumurtalıkların ultrasonuna da ihtiyaç duyulabilir.99-

Erken ergenliğe kızlarda mı erkeklerde mi daha sık rastlanıyor?

Erken ergenlik kızlarda erkeklerden daha sıktır ve çoğu zaman nedeni ortaya konulamaz. Ancak bazen altta yatan çok önemli bir tıbbi problem olabilir. Özellikle de erkek çocuklarda görülüyorsa daha da şüpheli yaklaşmak gerekir.

Erken ergenliğe giren çocuklar akranlarından önce büyümeye başladıklarından kemiklerdeki büyüme noktaları da daha önce kapanır, akranlarından daha kısa boylu olabilirler. Normalden erken dönemde yaşamak zorunda kaldıkları adet kanaması, erişkin görünüme ulaşmak gibi durumlar çocuğu psikolojik açıdan olumsuz etkileyebilir. Eğer altta yatan tıbbi bir problem bulunuyorsa (beyin tümörleri gibi) ve tanı konulmakta geç kalınırsa hayatı tehdit edebilir.

GDO’lu ve hormon katkılı besinler erken ergenlik sebebi!

Dünyada son 10 yılda , ülkemizde de son 5 yılda özellikle dikkati çeken oranda erken ergenlik problemine rastlanıyor. Yapılan araştırmalar aldığımız gıdalar içinde bulunan hormon ve katkı maddelerinin çocuklarda bu duruma neden olduğunu gösteriyor. Büyüme hormonu eklenerek yetiştirilen meyveler (çilek vs) sebzeler (domates, brokoli vs), yine hormon (özellikle östrojen) eklenerek hızlı büyütülen tavuklar ve yumurtalar, etler ve sütler çocuklarda hormon uyarısına neden olabiliyor. Normal şartlarda çocukluk döneminde bu hormon uyarı sistemi beyinde, ergenliğe kadar sessiz bir bekleme sürecindeyken bu dış uyarıların artışı ile aktif hale geliyor. Aynı zamanda katkı maddeleri kadar olmasa da iklim değişiklikleri ve fiziksel koşullar, kullanılan plastik malzemeler, oyuncaklar içindeki hormon benzeri etki oluşturan kimyasallar da erken ergenliği başlatabiliyor. Fast food tarzı ve yapay endüstri ürünleri ile beslenme alışkanlıkları obeziteye neden olarak vücut yağ oranını arttırmak koşuluyla erken ergenliğe neden olabiliyor.

85Erken ergenlik çocukları nasıl etkiliyor?

Ruhsal ve beyin gelişimi açısından henüz çocuk ancak vücut yapısı olarak erişkin görünümünde olan bu çocuklar kısa boylu kalabiliyor.

Çocuklar kimlik çatışması yaşıyor.

Arkadaşları, ailesi ve öğretmenleriyle iletişim problemi yaşayan çocuk okulda başarısız oluyor.

Agresif, kendine güvensiz, değersizlik duygusuna sahip bu çocuklarda madde bağımlılığı, intihar eğilimi görülebiliyor.

Tedavisi nasıl yapılıyor?

İyi bir değerlendirme ve tanı sonrasında farmakolojik maddeler kullanılarak aktif olmuş sistem baskılanıyor, erken ergenlik durduruluyor. Gerçek ergenlik yaşı beklenip zamanı gelince bu ilaçlar kesilerek ergenliğin gelişmesine izin veriliyor. Çocuğun psikolojik problemleri için de mutlaka yardım alınmalı. Erken ergenlik probleminde çözüm endokrinolog, jinekoloj, psikolog, psikiyatristin de içinde bulunduğu multidisipliner bir yaklaşımla mümkün olabiliyor. Modern hayatın getirdiği bu olumsuz etkileri önlemek şimdilik ancak bireysel çaba ile mümkün. Beslenme alışkanlıkları, kullanılan malzemeler açısından dikkat etmek ve hepsinden önemlisi de erken ergenliğe ait bir belirti varsa gözden kaçırmamak çok önemli. Bu yüzden ailelere büyük görev düşüyor.

Erken ergenliğin tedavisi

Erken ergenliğin tedavisi için kullanılan birkaç ilaç var:

Enjeksiyon: Ya aylık olarak kas içine ya da günlük olarak deri altına enjekte edilen bu ilaçlar hormonların dengelenmesini sağlıyor.

İmplantlar: Bunları küçücük tüpler olarak düşünebilirsiniz. Genellikle kol altında derinin içine sokuluyorlar. Böylece düzenli olarak vücuda ilaç verilmiş oluyor.

Burun spreyleri: Bunlar da günlük olarak kullanılması gereken tedavilerden.

Erken ergenliğin tedavisi başladığında ilk ay belirtiler daha da belirginleşir. Ama daha sonra belirtiler yavaş yavaş yok olmaya başlar. Kızlarda erken erginliğin tedavisi başladıktan 6 – 12 ay sonra göğüsler de küçülmeye başlar. Hatta bazen tamamen yok olur. Kısacası tedavi gerçekten de etkili.

Ama diğer hormon tedavilerinde olduğu gibi erken ergenliğin tedavisinde de bazı ufak yan etkiler var. Baş ağrısı, sıcak basması, enjeksiyonun yapıldığı yerde oluşan apseler bunlardan bazıları. Uzun süreli bir probleme yol açıp açmadığıysa henüz bilinmiyor.

Ayrıca bazı başka tedavi yolları da var:

Progestin: Bu da enjeksiyon yoluyla yapılır ama etkisi daha azdır.

Diğer tedaviler: Erken ergenliğin tedavisinde bazen ameliyat ya da radyasyon terapisi gerekebilir. Çünkü daha önce de bahsettiğimiz gibi erken ergenliğin nedeni bir tümör olabilir.

Bu tedavilerin hepsi çocuğunuz ilaçları kullanmaya devam ettiği sürece ergenliği erteler. Peki ne zamana kadar ilaçlara devam edilmeli? Bazı araştırmalara göre çocuğun yaşı 11’e ulaştığı zaman artık ilaçlar da etkisini yitiriyor.

Erken ergenliğin tedavisi hakkında neleri bilmeliyim?

Erken ergenliğin tedavisi çocuğunuzun sağlığı açısından gerekli. Tabii ki hem artıları hem eksileri var. Bu durumda sizin de tedaviyi yaptırıp yaptırmamak konusunda düşünceleriniz olabilir. Örneğin:

• Erken ergenliğin tedavisine 6 ay içinde başlanıyor. Ama belki de çocuğunuzun belirtileri bu 6 ay içinde kendiliğinden iyileşir.
• Yaş da önemli bir faktör. Çocuğunuz ne kadar küçükse tedavi yaptırmanız da o kadar gerekli oluyor.
• Erken ergenliğin tedavisini gerektiren bir diğer durum da hızlı değişimler. Örneğin çocuğunuzun göğüsleri yavaş yavaş büyüyorsa tedavi gerekli olmayabilir. Ama hızlı büyüme varsa tedaviye ihtiyaç duyulur.
• Diğer bir mesele boy. Ergenliğe 6 yaşından önce girenlerin yetişkinlikte boyları çok kısa oluyor. Bu nedenle tedaviyi düşünebilirsiniz.
• Başka bir etken de çocuğunuzun duyguları. Erken yaşta ergenliğe girmek onun için hiç de kolay değil. Hem duyguları değişiyor, hem de ergenliğin getirdikleriyle bu yaşta baş etmekte zorlanıyor.

Erkeklerde erken ergenlik hangi hastalıkların belirtisi olabilir?

Beyin abseleri ve enfeksiyonları

Böbreküstü bezlerinin tümörleri

Yumurtalık-testis tümörleri ve hastalıkları

Beyin tümörleri

Yapılan değerlendirmede bu durumların olmadığı belirlendikten sonra erken ergenliğe neden olan dış faktörleri düşünmek gerekir. Özellikle GDO’lu (genetiği değiştirilmiş maddeler) besinlere maruz kalmama konusunda her bireyin daha bilinçli olmalı. Kız çocuklarında problem olsun ya da olmasın ergenlikle ilgili ilk muayeneleri 13 ile 15 yaş arasında mutlaka yapılmalı. Aileler de bu konuda daha dikkatli olmalı.

Kaynak: Popüler Psikoloji

BU HABERLER DE İLGİNİZİ ÇEKEBİLİR

Dikkat!

Yorum yapabilmek için üye girşi yapmanız gerekmektedir. Üye değilseniz hemen üye olun.

Üye Girişi Üye Ol

öğretmen, eğitim, haber, meb, kamu, e okul, öğretmenler, sendika, psikoloji, sağlık, ekonomi, kamuhaber, meb haber, öğretmen haber, eğitim haberleri, öğretmen sorunları, eğitim psikolojisi, milli eğitim, kamu haber