Bu haber kez okundu.

“Ama Okumuyorlar” Demek Yerine Biz Ne Yapabiliriz?

UNESCO’nın yaptığı kitap okuma alışkanlıkları sıralamasında dünya ülkeleri arasında, Türkiye 87. sırada. Yapılmış birçok araştırmayı incelediğimizde kitap okuma alışkanlığımızın olmadığını ya da kitabın tüketim listemizin sonlarında olduğunu görebiliriz. Bu araştırma sonuçları bizler için bir sürpriz olmasa gerek. Otobüste, uçakta, vapurda, metroda, sıra bekleyenler arasında, Candy Crush oynayanları mı daha çok görüyorsunuz yoksa kitap okuyanları mı?

Kitap sevgisinin güçlenmesi için rol model olan öğretmenlere çok iş düşüyor. Öğretmenlerin kendi okudukları kitaplarla okula gidiyor olmaları, kitaplarını okul bahçesinde, kısa bir zaman diliminde de olsa okuyor olmaları bile öğrenciler için çok anlamlı olacaktır. Okuma alışkanlığı kazandırmak için yapılan çeşitli ektinliklerin, öğrencilerdeki okumaya karşı tutumu nasıl etkilediği önemsenmeli. Örneğin okullarda seviyeler için seçilen güdümlü kitapların (seçilen okuma listesi) okuma alışkanlığını desteklediğini söyleyebilir miyiz? Birçok okulda seviye için seçilen güdümlü kitapların Türkçe derslerinde kullanıldığını biliyoruz. Bu kitapların okunması sırasında verilen ödevler ve çalışma kağıtları okumaya karşı ilgiyi artırıyor mu yoksa kitaba karşı olumsuz tutum geliştirilmesine mi neden oluyor? Birçok öğretmen farklı teknikler deneyerek öğrencileri okumaya yönlendirmek istiyor, aşağıdaki teknikler de örnek olarak kullanılabilir. Sizlerden gelecek önerilerle etkinlikler çoğaltılabilir. Öğrencilerimize her yeni kitabın, bir yaşamın kapısını aralamak olduğunu gösterebilirsek, ne mutlu bize…

Oryantiringle Kitap Bulma

Oryantiring, harita yardımı ile yön bulmayı içeren, zamana karşı yapılan bir spordur. Biraz uyarlama ile okullarımızda öğrenciler için eğlenceli bir çalışmaya öncülük edebiliriz. Okul kütüphanesinde ya da okul kütüphanesi olmayan okullar için okul bahçesinde önceden hazırlanan harita yoluyla bir kitabı arama çalışması yapılabilir. Kitabı ilk bulan grup, kitabı okumaya haz kazanır. Amaç öğrencilerin keyifli ve maceralı bir yolculuk sonrası emek vererek kitaba ulaşmalarıdır. Bu başarının da bir ödülü vardır: Seçilen kitabı ilk okumaya hak kazanmak. Öğretmenler harita yerine sıralı yönergelerle de çalışmayı yürütebilir. Örneğin; kışın da yapraklarını dökmeyen ağaç sizi bekliyor. Ağaçla ile okul arasının tam ortasını bulun, yüzünüzü bahçedeki banka çevirin ve sağ elinizin gösterdiği yönde yirmi adım ilerleyin…

Sınıfa Bırakılan Gizemli Not

Öğretmen öğrenciler yokken sınıfa büyük bir zarf bırakır. Zarfın içinde bir kitabın kahramanının çizimi ve konuşma balonu vardır. Konuşma balonunda, “Yardımınıza ihtiyacım var” yazılıdır. Sabah sınıfa gelindiğinde, zarfın öğrencilerin biri tarafından farkedilmesi beklenir. Öğretmen de bilmiyor gibi yaparak zarfı açar. Kitap kahramanının resmi ve konuşma balonu öğrencilerle paylaşılır. Öğretmen, bu kahramanın nasıl bir yardıma ihtiyacı olduğunu öğrencilere sorar. Seçilen kahramanın tanınıp tanınmadığı sorulur. Hiçbir şey bilmeden nasıl yardım edebiliriz diyerek konu ötelenir. Ertesi gün bir başka zarf sınıfa yerleştirilir, bu zarfın içinde kitap kahramanının kitabın içinde yaşadığı sorun açıklanmakta ve yardıma ihtiyacı olduğu belirtilmektedir. Bu sorun karşısında, kahramana yardım etmek için kitabın alınıp istenilen sayfaya kadar okunması gerektiği bildirilmektedir. Amaç öğrencilerin merak duygusunu artırarak, kitapta bulunan kahramanın yaşadığı problem durumuna öğrencilerin katılmasının sağlanması ve çözüm durumlarının öğrencilerle beraber tatışılmasını sağlamaktır.

Paylaşım Zamanı

Bu okuma çalışmasında sınıfta iki öğrencinin ortak olarak okumak istedikleri kitaba karar vermeleri gerekmektedir. Bu çalışmaya ikili eş olan tüm öğrenciler katılabilir. Çalışmaya başlamanın öğrenciler için ön şartı iki öğrencinin de okuyacakları aynı kitabı alarak öğretmenlerine vermesidir. Öğretmen, kitabı öğrencilerden önce okuyarak “ara ver ve paylaş” bölümlerini belirlemelidir. Özellikle öğretmenin kitapla ilgili akışa dikkat ederek, öğrencilerin bir araya gelmesini, vereceği çıkış noktasını tartışmalarını isteyeceği bölümleri belirleyerek, soruları buna göre hazırlamalıdır. Soruların üst düzey olmasına özen gösterilmesi, dur ve paylaş zamanlarının daha verimli geçmesine neden olacaktır. Örneğin, Sayfa 44 – beşinci bölüm öncesi bir araya geliniz ve aşağıdaki soru üstüne tartışınız: Kitapta sözü edilen Düşler Ülkesi’nin kapısını açmak sizce olayların çözümüne yardımcı olacak mı, nedenleriyle beraber açıklayınız? Kitabı aynı zamanda okuyan iki öğrenci istenen bölüme geldiğinde soruyu tartışmak için bir araya geleceklerdir. Kitap bu süreçte paylaşımlı olarak okunacaktır. Öğretmen seçilen kitabın durumuna bağlı olarak isteği kadar dur ve paylaş bölümü yaratabilir.

Kitap Kulübü

Bu çalışma için öğretmenin belirli bir zamanı bu çalışmaya ayırması gerekmektedir. Bu kulüp için öğretmen tarafından bir poster hazırlanarak tanıtımı yapılmalıdır. Örneğin, “Andrew Clement kitap kulübü kurulacak. Kulüp toplanma zamanı, çarşamba günleri yemek sonrası okul bahçesidir. Kulübe katılmanın birinci şartı yazara ait üç kitabın okunmasıdır.” Gerçekten de bu kulübe girmek ve o süreçte öğretmeni ile olmak isteyen öğrenciler, yazarın istedikleri üç kitabını okuyacaktır. Her dönem bir kere yapılabilecek bu etkinlikte, öğrenciler böyle bir kulübün üyesi olmanın ayrıcalığını yaşayacaklardır. Bu kulübe giren öğrencilere kulübe özel rozet hazırlanabilir. Kulüp zamanında da eğlenceli etkinliklerle yazar ve yazarın yazım dili gibi konular tartışılabilir.

Şampiyon Kitap Kutuları

Sınıf kitaplığındaki kitaplara renk kodu vererek bu çalışmayı başlatabilirsiniz. Seviyelendirdiğiniz kitapları en hafifi için sarı kod, bir seviye üstü için turuncu kod, en üst seviye için de mavi kodu seçtiğinizi varsayalım. Seçtiğiniz bu üç renkteki kutuya, kitapları seviyelendirip renk koduna göre koyarak, kuralları öğrencilere açıklamaya geliyor sıra: Mavi kutudan kimse kitap seçemez, mavi kutudan kitap seçmek için belirli aşamaların tamamlanması gerekmektedir. Mavi kutudan bir kitap okuyabilmenin koşulu, öncelikle sarı kutudan üç, turuncu kutudan iki kitap okumaktır. Ancak bu koşulları yerine getiren öğrenciler mavi kutudan kitap seçebilirler. Böyle bir çalışma öğrencilerin dikkatini çekerek, mavi kutudan kitap alabilmek için onları okumaya yönlendirebilir

Kitap Tanıtımı Yıldızları

Okulun açıldığı ilk ay öğrencilere proje açıklanır. Her öğrenci bir kitap seçerek okuyacak ve okuduğu kitabın tanıtımını bir poster hazırlayarak yapacaktır. Bu posterler okulun görünen bir yerinde asılı duracaktır. Herhangi bir öğrenci bu tanıtımların birinden etkilenerek, tanıtılan kitabı okursa, posterin altına kendi adını yazacak ve bir yıldız ekleyecektir. Amaç yapılan tanıtımlarla arkadaşlarının kitap okumasına öncülük etmektir. Öğrenciler arasında hırsa dayalı olmayan bu rekabet onların özenli bir çalışma hazırlamasına öncülük edebilir. Her dönem bir kere yapılabilecek bu uygulama ile hem kitap tanıtımı hem de kitap okuma özendirilebilir.

Yazardan Gelen Mektup

Türkiye’nin çocuk kitabı yazarlarına sosyal medyadan ulaşabilirsiniz. Özellikle kitap okumayı sevdirmek adına yapılacak her etkinliğe yazarlarımızın destek vereceğini biliyoruz. Özellikle sevilen bir çocuk kitabı yazarından sınıfa gelecek mektup, öğrencilerin heyecanlanmasına yol açacaktır. Düşünsenize, yazar Fatih Erdoğan’dan öğrencilere bir mektup geliyor. “Sevgili öğrenciler Sihirli Şapka ve Sihirli Kaykay kitabımdan sonra bu konuyla ilgili yeni bir kitap yazmak istiyorum. Bu konuda kafam çok karışık. Acaba bu seferki sihirli nesnem ne olmalı, kitapta nelere dikkat etmeliyim? Bana bu konuda yazarsanız çok mutlu olurum.” Öğrencilerle beraber mektup okunduktan sonra yazarın mektubunda adı geçen iki kitabı okuyup yazara öneri olarak mektup yazmaya öğrenciler ilgi duyabilirler. Hem kitap okumaya istek duyurmak hem de bir yazarla mektuplaşmak keyifli olabilir.

Kayıp Kitaplar

Oyun çocuklar için vazgeçilmezdir. Birgün öğrenciler sınıfa geldiklerinde sınıf kitaplıklarını boş gördüklerinde şaşıracaklardır. Öğretmen de kendi hazırlamış olduğu bu oyunun parçası olarak oyuna katılıp öğrencilere “Kitaplarımız nerede?” sorusunu yöneltir. Öğrenciler şaşkınlıkla sınıf kitaplarının nerede olduğunu düşünmeye başlayacaklardır. Ardından sınıfa gelen bir misafir (okul müdürü, okul güvenlik görevlisi vb.) ilk ipucunu öğretmene verir. Kapalı bir zarfın içinden mektup çıkar, “Kitaplarınızın nerede olduğunu merak ediyorsunuz değil mi? Kitaplarınızı geri almak istiyorsanız aşağıdaki adımları izlemelisiniz.” Bu çalışmanın ardından öğretmen oyunu istediği gibi şekillendirerek öğrencilerini farklı kaynakları okumaya yönlendirebilir. Örneğin, kitaplarınıza tekrar kavuşmak istiyorsanız “Kasabanın En Şık Devi” kitabında devin gömleğini ne yaptığını öğrenmeli ve bunu boş kütüphanenize bir kağıda yazarak koymalısınız. Öğrenciler oyunun bir parçası olarak çalışmanın içinde yer aldıklarında mutlu olacaklardır.

Merak Edilen Sonlar

Her kitabın dramatik bir kurgusu vardır. Öğrencilerimize önereceğimiz kitaplarda dramatik çatışmanın doruğa çıktığı noktayı iyi tespit edebilirsek öğrencilerimizin okumasını sağlayabiliriz. Nasıl mı? Örneğin derse girip anlatmaya başlayabilirsiniz: “Günün birinde çok da kimsenin bilmediği bir kasabada, herkesin gitmeye çekindiği ama merak ettiği bir yer varmış Bu yerin adı Ömür Uzatma Kahvesiymiş. Derlermiş ki, kim buraya gitse ömrü uzuyor. Ne sihir ne de büyü, söylenen oymuş ki, oraya gidenlerin ömürlerine ömür eklenirmiş.” Öğrencilerle böyle bir şeyin mümkün olup olamayacağı tartışılır ve tahmin edersiniz ki tüm öğrenciler bu öykünün sonunu merak eder. Öğretmen ise “Ömür Uzatma Kahvesi’ni merak ediyor musunuz?” diye sorarak “Nazlı Eray’dan ‘Örümceğin Kitabı’nı okuyabilirseniz yanıtı da bulabilirsiniz” der. Ahmet Ümit’in Masal Masal İçinde kitabı da dramatik kurgusu çok iyi yapılandırılmış bir kitaptır. Ekteki örneği inceleyerek öğrencilerinizin Masal Masal İçinde’yi okumalarını sağlayabilirsiniz. http://www.cumhuriyetarsivi.com/katalog/4200/sayfa/2012/11/8/28.xhtml

Film mi Kitap mı?

Birçok iyi kitabın filmi yayınlanıyor. Bu durumu çok iyi bir tartışma konusuna dönüştürebiliriz. Film mi kitap mı, neresinden ele alırsak alalım üstüne farklı çalışmalar yapılabilecek bir konu. Okuduğumuz Küçük Prens kitabında zihnimizde yarattığımız Küçük Prens imgesiyle, filmde izlediğimiz Küçük Prens birbirine benziyor mu? Haryy Potter’ı okurken yazarın yapmış olduğu betimlemlerle, filmdeki betimlemeler benzer mi? Sadece Quidditch maçına ait bir bölümü öğrencilerden okumalarını isteyip ardından düşlerinde oluşan yazarın anlatısı bu spor karşılaşması ile Quidditch maçına ait filmde bulunan bir videoyu izletip karşılaştırma yaptırmalarını isteyebilirsiniz. www.youtube.com/watch?v=YOVS9yn2R7c

 

Gezen Kitap ve Blog

Farklı okullarda çalışan öğretmenler iletişim kurarak ortak bir proje başlatabilirler. Örneğin kendi sınıfınızda bir öğrencinizin okuduğu kitapla ilgili, kitaba iliştirilmiş bir not defterine düşüncelerini yazması ve kitabın kargo ile bir arkadaşınızın okulundaki başka öğrenciye gönderilmesini sağlayabilirsiniz. Kitap okunurken fotoğraf çekilerek ve çekilen fotoğrafların altına yorum yazılarak blog oluşturulabilir ve böylece blogda kitabı hangi öğrencilerin okuduğu ve görüşlerinin ne olduğu yazılabilir. Farklı ellere değen, farklı gözlerle okunan ve not alınan kitaplar daha da anlam kazanacaktır. Aynı kitabı okuyan diğer öğrencilerin de kitapla ilgili görüşlerini minik not defterine ve bloga yazması, kitabın yeniden başka bir öğrenciye postalanması süreci ayarlanabilir. El değiştirerek, notlar alınarak okunan kitap belirli bir gezinin ardından kütüphaneye ihtiyacı olan bir okula, kalıcı olarak yerleşebilir. Böyle bir işbirlikçi çalışma, öğrencilerin ilgisini çekecektir.

Kitaptan Parçalar Sınıfta

Seçtiğiniz kitapla ilgili parçaları her gün sınıfınıza bırakabilirsiniz. Örneğin Christine Nöstlinger’in Konserve Kutusundan Çıkan Çocuk kitabının okunmasını istiyorsunuz. Sınıfa, her gün kitapla ilgili yeni bir nesne bırakabilirsiniz. Örneğin bir konserve kutusu, ertesi gün kitabın kahramanlarından Bayan Barlotti’nin giyebileceği gibi bir çorap daha sonra kitaptan farklı nesneler sınıfa bırakılabilir. Öğrencilere sınıfta gördükleri nesnelerin bir kitaptan seçilen parçalar olduğu iletilebilir. Öğrenciler merakla o kitabı okumaya başladıklarında sınıftaki nesnelerle okuma arasında bağ kurmaları keyifli olabilecektir.

 

Kitapçı Kokusu ve Kitap Takibi

Öğrencilerle beraber olanak varsa eğer bir kitapçıyı belirli sıklıkla ziyaret etmek. Öğrencilerin kitap kokuları arasında zaman geçirmelerine olanak sağlamak. Kitapçı ziyareti olmuyorsa, yayınevlerinin çıkardığı katalogları sınıfınız için istemek ve öğrencilerle beraber yeni çıkan yayınları incelemek. Öğrencilerimiz okuyacakları kitap seçimleri için emek vermeye başladıklarında okunan kitaplar onlar için daha değerli olacaktır.

Müjdat Ataman

[email protected]

Kaynak: www.egitimpedia.com

BU HABERLER DE İLGİNİZİ ÇEKEBİLİR

Dikkat!

Yorum yapabilmek için üye girşi yapmanız gerekmektedir. Üye değilseniz hemen üye olun.

Üye Girişi Üye Ol

öğretmen, eğitim, haber, meb, kamu, e okul, öğretmenler, sendika, psikoloji, sağlık, ekonomi, kamuhaber, meb haber, öğretmen haber, eğitim haberleri, öğretmen sorunları, eğitim psikolojisi, milli eğitim, kamu haber