Bu haber kez okundu.

ÇOCUKLARDA SÖZ DİNLEMEME



Yukarıdaki örnekler çoğaltılabilir. Ancak, özellikle bir konu vardır ki neredeyse her ebeveynin ortak olarak dertli olduğu bir durumdur: söz dinlememe. En söz dinleyen çocuk bile hayatının belli bir döneminde -2 yaş sendromu, kardeş doğumu, anaokuluna yeni başlama...- ya da belirli durumlar -yemek yeme, giyinme, uyku zamanı...- karşısında söz dinlemeyebilir.

Söz dinlememe ara sıra olduğu zamanlarda anne-baba için çok sorun teşkil etmez. Fakat ara sıra olmaktan çıkıp bir alışkanlık haline dönüştüğünde ebeveyni zorlamaya başlar. Ayrıca, her durumda olmasa bile, belirli durumlarda sürekli tekrarlandığında ebeveyn için yine bir sorun olabilir. Mesela çocuk normalde uyumlu olsa dahi dışarıdan eve dönme konusunda her defasında inatlaşıyor ve itiraz ediyorsa, çocuk ile dışarı çıkmak ebeveyn için işkence haline gelebilir. Böyle bir durumda ebeveyn ya çocuğu daha az dışarı çıkarmayı tercih edecek ya da dışarı çıktıklarında yaşayacağı stresi göze alacaktır. Ancak her iki durumun da zamanla ebeveyn-çocuk arasındaki ilişkinin zedelenmesine yol açması büyük olasılıktır. Sağlıklı olan çözüm, çocuğun söz dinlemeyi öğrenmesidir.

Peki, çocuklar neden söz dinlemezler, şimdi biraz bu konu üzerinde duralım:
1. Yanlış ebeveyn tutumları nedeniyle: Çocukların söz dinlememelerinin en yaygın sebeplerinden birisidir bu. Temelinde tutarsızlık vardır. Ebeveynlerin sözleri ile davranışlarının birbirini tutması ve ebeveynlerin kendi aralarındaki tutarsızlığı. Bunun yanısıra çocukla güç savaşına girme, katı ve sert bir disiplin uygulama, aşırı eleştirel ve yargılayıcı olma, açık ve net olmama... gibi tutumlara yer verilebilir.

2. Ebeveyni test etme amacıyla: Çocuk ebeveynlerinin sevgisi konusunda emin olamıyorsa söz dinlemeyip türlü türlü yaramazlıklar yaparak onların sabrını zorlar. Kızıp kızmamalarına göre sevdiğini ya da sevilmediğini düşünebilir. Özellikle, yeni bir kardeş doğumu bu durumu tetikler.

3. Dikkat çekme amacıyla: Çocuk ebeveynleri ile yeterince vakit geçiremiyorsa; vakit geçirse bile, bu vakit kaliteli değil ise farklı yollarla ebeveynin ilgisini üzerine çekmek isteyebilir. Çocuk söz dinlemediği zaman, ebeveynin ilgilendiği işi bırakıp çocuğa söylenmesi ve kızması ya da zihninin bu durum ile meşgul olması çocuğu amacına ulaştırmış, olumsuz da olsa bir şekilde ebeveyninin ilgisini çekmeyi başarmasına yol açmış olur.

Ayrıca ebeveyn çocuğun olumlu davranışlarını görmüyor fakat olumsuz davranışlarını her defasında görüp düzeltmek için çabalıyorsa, çocuk olumsuz davranışı ebeveynler iletişim aracı olarak da kullanabilir. Çünkü olumsuz davranışlarında annesi daha fazla üzerine düşüyordur.

4. Öfkesini gösterme amacıyla: Bazen çocuk öfkelendiği durumlarda ebeveynlerinden intikam almak isteyebilir. Bunu söz dinlemeyerek ya da huysuz davranarak ebeveynine yansıtır. Bunun en sık görüldüğü durum anneden ayrılmadır. Özellikle, anaokuluna yeni başlayan çocuklarda daha sık görülür. Okulda mutlu olsa bile çocuk annesini özlüyor olabilir. Özlediğinde ya da ihtiyaç duyduğunda annesini yanında görememek onu öfkelendirebilir ve akşam evde söz dinlememesine yol açabilir.

5. Döneme özgü durumlar nedeniyle: Hem gelişimsel özellikleri hem de hayatındaki özel durumlar nedeniyle çocuklar zaman zaman söz dinlemeyebilirler. Mesela 2-3 yaşlarındaki çocuklar gelişimsel dönemlerinin bir özelliği olarak, özerkliklerini göstermek isterler ve bu dönemde inatlaşma ve söz dinlememe çok sık görülür. (Bkz: "2 Yaş Sendromu").

Aynı şekilde, hayatlarında değişiklikler yaşadıklarında da çocuklarda söz dinlememe durumuna daha sık rastlanabilir. Hastalık, ev değişikliği, yakın birinin kaybı, kardeş doğumu... gibi durumlar çocukların söz dinlememesini tetikleyebilir. Bu dönemde çocuğa biraz zaman vermek gerekir.

Yukarıdaki maddeleri alt başlıklar halinde ele almış olsak da söz dinlememenin kalıcı olmasının temelinde büyük oranda yanlış ebeveyn tutumları yatmaktadır. Ebeveynler hangi durumda nasıl davranmaları gerektiğini bilirlerse söz dinlememe olayı geçici bir durum olarak atlatılabilir.

Haftaya bu konu ile ilgili sorular yanıtlanacaktır, görüşmek üzere...

Psikolog Canan Cantürk

BU HABERLER DE İLGİNİZİ ÇEKEBİLİR
Anahtar Kelimeler:
çocuklarda söz dinlememe

Dikkat!

Yorum yapabilmek için üye girşi yapmanız gerekmektedir. Üye değilseniz hemen üye olun.

Üye Girişi Üye Ol

öğretmen, eğitim, haber, meb, kamu, e okul, öğretmenler, sendika, psikoloji, sağlık, ekonomi, kamuhaber, meb haber, öğretmen haber, eğitim haberleri, öğretmen sorunları, eğitim psikolojisi, milli eğitim, kamu haber