Bu haber kez okundu.

ÇOCUK YETİŞTİRMEDE EVETLER Mİ, HAYIRLAR MI?



Öncelikle şunu belirtmek gerekir ki, ister ‘evetçi’ ebeveyn, ister ‘hayırcı’ ebeveyn olsun, fark etmez: İki taraf da çocuklarına olan sevgilerinden dolayı, tamamen iyi niyetlerle o şekilde davranmaktadır. Fakat, ebeveynin niyetinin iyi olması, her zaman çocuk için iyi sonuçlar doğurmayabilir. Sürekli evet demenin de, sürekli hayır demenin de olumsuz yanları vardır. Bu haftaki yazımızda evet diyen ebeveynleri, gelecek hafta ise hayır diyen ebeveynleri konuşacağız.

SÜREKLİ EVET DENİLEN ÇOCUKLAR
Evet’i sık kullanan ebeveynlerin çoğu, hayır dediklerinde çocuklarının çok üzüleceklerini, kendilerinin onları sevmediklerini düşüneceklerini sanırlar. Hayır derlerse, çocukları ile aralarının bozulacağına inanırlar. Bazıları ise, çocuklarının çok uslu, masum olduğunu; hayır demelerini gerektirecek bir durum yaratmadıklarını iddia ederler. Bazıları kıyamadıkları için evet dediklerini itiraf ederlerken, bazıları da çocukla baş edemediklerinden evet demek zorunda kaldıklarını belirtirler. 
“Sürekli evet denilen çocuk aile dışı sosyal ortamlarda sorun yaşar.” 

Ebeveynleri tarafından her isteği yerine getirilen, hiç sınır konulmayan çocuk sosyal ortamlara girdiğinde sorun yaşayabilir. Çünkü dış dünya, aile ortamından farklıdır. Fakat çocuk henüz bunun farkında değildir. Sanır ki, aile dışı ortamlarda da herkes onun dediğini yapacak, her istediği olacak. Halbuki, dış dünyada o ailesinin bir tanesi, nazlısı değildir. Diğer çocuklardan yalnızca biridir. Diğerlerine nasıl muamele ediliyorsa, ona da öyle edilecektir. Yetişkinler yine de çocuklara daha toleranslı davransalar da, kendi yaşıtları ya da diğer çocuklar ona tolerans göstermeyecektir. Bu ise çocuğun aile dışı sosyal ortamlarda ya kendini geri çekmesine ya da uyumsuz davranışlar göstererek dışlanmasına neden olacaktır. 
Ayrıca sürekli evet denilen çocuk, toplumsal kuralları öğrenmekte zorlanır. Dış dünyada uyması gereken bir dolu kural vardır. Halbuki evinde kuralları belirleyen o’dur; kurallar ona uymaktadır. Bu nedenle, çocuk, aile dışı sosyal ortamlara girdiğinde bir hayal kırıklığı yaşar. Evdeki sunulan dünya ile, dışarıdaki dünyanın birbirinden farklı olduğunu görür. Çocukların anaokuluna/ ilkokula zor alışmasının nedenlerinden birisi budur. Orada kurallara maruz kalmak çocuğun beklediği bir şey değildir ve ona ağır gelir. Muhtemelen, yaşadığı hayal kırıklığı, annesinin bazı isteklerine hayır dediğinde yaşadığı hayal kırıklığından çok daha büyük olacaktır.

“Belirli bir döneme kadar hayır ile tanışmayan çocuk, daha sonra aniden karşılaştığında bocalar.” 
Önemli bir nokta daha, o her şeye evet diyen ebeveynlerin de, gün gelecek ve hayır demek zorunda kalacak olmalarıdır. Özellikle, çocuk tek çocuk ise ebeveynler onun isteklerine daha sık evet derler. Çünkü zaten tek çocuk olduğu için, bu durum ebeveyne çok zor gelmez, ağlatacağıma yapayım gitsin, der. Fakat bu çocuğun bir kardeşi olduğunda durum değişir. O zaman büyük çocuğun istekleri anneye zor gelmeye başlar. Artık daha fazla yorulduğu için, büyük çocuğa toleransı azalır. Eskiden izin verdiği şeyler kızmaya başlar; evetleri azalır, hayırları artar. 
Bu durum illa ki tek çocuk için geçerli değildir, küçük çocuklar için de geçerlidir. Çünkü çocuk küçükken istekleri de küçüktür, bu neden kolay karşılanır ve ebeveynleri evet der. En fazla oyun ister, oyuncak ister, park ister, çikolata-şeker ister. An’ı kurtarmak için ebeveynler çocuğun isteğini yaparlar. Ama çocuk büyüdükçe işin rengi değişir. Çünkü artık çocuğun isteklerinin niteliği değişmiştir. Mesela, ilkokula yeni başlayan bir çocuk ders çalışmak yerine bilgisayarda oyun oynamak, saatlerce televizyon izlemek isteyebilir. Ufak tefek oyuncaklar yerine notebook, cep telefonu isteyebilir. Dahası, ödevlerini yapmak istemeyebilir. Bu zamana kadar her şeye evet diyen ebeveyn, okul dönemi gelince panikler. Çünkü artık hayatlarına ödev, ders, okul başarısı gibi kavramlar girmiştir ve bunlar ebeveynler için önemli konulardır. Ve artık çocuğa bazı kurallar koymanın, sınırlar çekmenin zamanı geldiğini düşünürler. Fakat okul hayatına girene kadar sınır ve kurallarla tanışmayan çocuk, birden bire okul ile birlikte bunlarla tanışırsa bocalar. Üstelik hayatındaki bu olumsuz değişikliğinin sorumlusu olarak okulu ve dersleri görür ve onlara karşı tepki geliştirebilir. Bu da okul başarılarını olumsuz etkiler. 

Bazen de ebeveynler ilkokul döneminde de sınır koymayıp, çocuğun her dediğini yaparlar. Fakat bu kez de, bir kaç sene sonra karşılarına ergenlik dönemi çıkar. Bu dönem öyle bir dönemdir ki, hemen her ebeveyni panikletir ve önlem alma ihtiyacı içerisine sokar. Çünkü çocuğun isteklerinin niteliği artık iyice değişmiştir ve tehlikeli bir hal almaya başlamıştır: Geceyi dışarıda geçirmek, ailesinin uygun görmediği kişilerle arkadaşlık yapmak ya da gruplara üye olmak, heyecan ve macera arayışıyla farklı şeyler denemek istemektedirler. Ergenlikte çocukların bu tür isteklerinin olması normaldir. Ebeveyni ile sağlıklı bir ilişkisi olan çocuklar bir orta yol bulacaklardır. Fakat bu zamana kadar isteklerinin çoğuna evet denmiş olan bir çocuk, bu dönemde ilk defa ebeveynlerinin hayır’ı ile karşılaşınca, bu aralarında ciddi bir soruna neden olacaktır. Ergenlik dönemi zaten ailenin ikinci plana itildiği, arkadaşların daha ön planda olduğu bir dönemdir. Böyle bir dönemde ebeveyni ile sorun yaşaması çocuğu ebeveyninden daha da koparabilir. Çünkü olaya çocuk açısından bakacak olursak durum şöyledir: “Ben eskiden de böyle idim. Hep taleplerim olurdu, gerçekleşmezse sorun çıkarırdım ama sonunda annem-babam dediğimi yapardı. Ama şimdi öyle değil. Eskiden her dediğimi yapan annem-babam artık yapmıyorlar, hayır diyorlar. Ben aynı benim, ama onlar değişti.” Buradaki çocuk siteminde haklıdır. Belirli bir döneme kadar kural ve sınırlılıklarla hiç tanışmayan çocuğun, aniden onlarla tanışınca bocalaması ve ebeveynleri ile arasının iyice açılması normaldir. 

Haftaya hayır diyen ebeveynleri konuşarak yazımıza devam edeceğiz, görüşmek üzere...
Psikolog Canan Cantürk

BU HABERLER DE İLGİNİZİ ÇEKEBİLİR

Dikkat!

Yorum yapabilmek için üye girşi yapmanız gerekmektedir. Üye değilseniz hemen üye olun.

Üye Girişi Üye Ol

öğretmen, eğitim, haber, meb, kamu, e okul, öğretmenler, sendika, psikoloji, sağlık, ekonomi, kamuhaber, meb haber, öğretmen haber, eğitim haberleri, öğretmen sorunları, eğitim psikolojisi, milli eğitim, kamu haber